Your browser is out of date.

You are currently using Internet Explorer 7/8/9, which is not supported by our site. For the best experience, please use one of the latest browsers.

Sprężyste Kołki Zwijane typu 316 ze stali nierdzewnej

Autor: Christie Jones, Dyrektor ds. marketingu

Bliższe spojrzenie na typ 316 w porównaniu z typem 302/304 oraz typowe zastosowania.

Wszechstronność sprężystych kołków zwijanych często sprawia, że są one idealnym elementem złącznym spełniającym specyficzne cele inżynieryjne i ekonomiczne zastosowań. Są one dostępne w szerokiej gamie rozmiarów, przeznaczeń, wykończeń i materiałów. Wśród materiałów używanych do ich produkcji często stosowana jest stal nierdzewna typu 302/304 i typu 420, ale dostępny jest również typ 316, który zazwyczaj wybiera się ze względu na jego doskonałą odporność na korozję. W niniejszym artykule przyjrzymy się bliżej porównaniu typu 316 z typem 302/304 oraz omówimy różne zastosowania i środowiska, w których ten pierwszy ma przewagę.

Skład chemiczny

Mimo że stal nierdzewna typu 302 i typu 304 to technicznie dwa różne materiały, ich skład chemiczny i właściwości są bardzo zbliżone. Dzięki temu huty mogą wytapiać materiał tak, aby spełniał on zarówno specyfikacje typu 302, jak i typu 304. Dlatego producenci określają sprężyste kołki  austenityczne jako typ 302/304 i ta konwencja nazewnicza będzie stosowana w całym niniejszym artykule.

W tabeli 1 porównano skład chemiczny rodzajów austenitycznej stali nierdzewnej stosowanych do produkcji sprężystych kołków zwijanych. Termin „austenityczna” odnosi się do struktury metalu i klasyfikuje stal nierdzewną jako niepodatną na obróbkę cieplną, niemagnetyczną w stanie całkowicie wyżarzonym oraz posiadającą zdolność do utwardzania przez zgniatanie.

Zanim przejdziemy do szczegółów dotyczących typu 316, warto najpierw krótko wyjaśnić, w jaki sposób stopowane są typy 302 i 304 oraz co pozwala każdemu z nich osiągnąć swoją odporność na korozję.

Skład chemiczny % Typ 302 Typ 304 Typ 316
C 0.15 0.08 0.08
Mo -- -- 2 – 3
Cr 17 – 19 18 – 20 16 – 18
Ni 8 – 10 8 – 10.5 10 – 14

*Pojedyncze wartości są wartościami maksymalnymi

Tabela 1
Skład chemiczny (%) gatunków stali nierdzewnej austenitycznej stosowanych w sprężystych kołkach zwijanych SPIROL

Każda ze stali nierdzewnych serii 300 przedstawionych w tabeli 1 zawiera więcej niklu niż stal nierdzewna typu 420 oraz ma wyższą zawartość chromu. (Stal nierdzewna typu 420 zawiera 0,5% niklu i 12–14% chromu.) Dzięki temu stal nierdzewna serii 300 charakteryzuje się wyższą odpornością na korozję, a mianowicie na korozję wżerową i korozję naprężeniową. Ponadto stale nierdzewne serii 300 mają mniejszą zawartość węgla niż niektóre inne rodzaje stali nierdzewnej, co pomaga im osiągnąć wyższą odporność na korozję poprzez ograniczenie możliwości tworzenia się węglików na granicach ziaren, co ostatecznie powoduje korozję międzykrystaliczną (znaną jako uczulenie).

Główną różnicą w składzie chemicznym między typem 316 a typem 302/304 jest to, że typ 316 jest stopiony z 2–3% molibdenu, co zwiększa odporność na korozję wżerową poprzez poprawę trwałości warstwy pasywacyjnej. Warstwa pasywacyjna, zazwyczaj tlenek, to „przezroczysta, niewidoczna” warstwa na powierzchni metalu, która poprawia ochronę przed korozją. Dodatek molibdenu zwiększa również naprężenie w strukturze sieci krystalicznej, zmuszając cząsteczki do zbliżenia się do siebie, a tym samym zwiększając energię potrzebną do rozpuszczenia się atomów żelaza i dotarcia do powierzchni. Molibden ma podobny wpływ na mikrostrukturę jak chrom, dlatego typ 316 nie wymaga tak dużej ilości chromu jak typ 302/304. Aby zachować strukturę austenityczną w stalach nierdzewnych zawierających molibden, należy zwiększyć zawartość niklu. Jak widać w tabeli 1, zakres zawartości niklu dla typu 316 wynosi 10–14% w porównaniu z 8–10,5% dla typu 304 i 8–10% dla typu 302.

Odporność na korozję

Chociaż austenityczne stale nierdzewne serii 300 mają właściwości fizyczne i wytrzymałościowe, które sprawiają, że nadają się do wielu zastosowań, to ich odporność na wiele różnych środowisk korozyjnych, zarówno chemicznych, jak i atmosferycznych, jest zazwyczaj uważana za najważniejszy i główny powód ich wyboru. Uważa się, że wszystkie stale nierdzewne serii 300 mają wysoką odporność na korozję, ale typ 316 jest znany jako jeden z najbardziej odpornych na korozję. Chociaż odporność na korozję typów 302/304 spełnia większość wymagań zastosowań, mają one tendencję do korozji w bardziej surowych środowiskach, w których typ 316 nie ulega korozji, takich jak środowisko morskie i petrochemiczne. Istnieje wiele rodzajów korozji i ważne jest, aby zrozumieć każdy z nich oraz to, w jaki sposób typ 316 może zapewnić przewagę.

Korozja galwaniczna

Ten rodzaj korozji występuje między dwoma różnymi metalami, gdy stykają się one i są zanurzone w środowisku, w którym metale reagują ze sobą elektrycznie i chemicznie. Ważne jest, aby wziąć pod uwagę szereg galwaniczny (patrz tabela 2), aby upewnić się, że materiał nie ulegnie korozji pod wpływem kontaktu z materiałem, z którym się styka. Na przykład, gdy dwa stopy stykają się w wodzie morskiej, korozja wystąpi w stopie znajdującym się niżej w szeregu. Im dalej od siebie znajdują się dwa metale w tabeli szeregu galwanicznego, tym większe jest prawdopodobieństwo ich korozji po zanurzeniu w elektrolicie.

Korozja wżerowa

Korozja wżerowa jest bardzo lokalnym rodzajem korozji, który prowadzi do powstawania małych plamek, a ostatecznie otworów w materiale. Każdy rodzaj pęknięcia, a nawet niewielkie zadrapanie, może spowodować pojawienie się korozji wżerowej i doprowadzić do uszkodzenia (patrz rysunek 1). Wżery mogą łatwo powstawać w wodzie morskiej w przypadku gatunków 302/304, dlatego często stosuje się gatunek 316. Dodatek molibdenu znacznie zwiększa odporność na korozję wżerową.

Typ 316 jest powszechnie znany z przewagi nad typami 302/304 w środowiskach bogatych w chlorki, takich jak woda morska, dlatego też nazywany jest stalą nierdzewną klasy morskiej. Istnieje również kilka środowisk żrących, wyszczególnionych w tabeli 3, w których typ 316 może zapewnić zwiększoną odporność na korozję.

Woda morska
Woda z kranu
Wody kopalniane
Woda z boilera
Chlorki alkaliczne
Sole kwasowe
Sole halogenowe
Kwas fosforowy

Kwas siarkowy
Kwas winowy
Kwas octowy
Kwas mrówkowy
Kwas mlekowy
Różne kwasy organiczne
Korozja spowodowana przez żywność

Tabela 3
Środowiska, w których typ 316 zapewnia lepszą odporność na korozję w porównaniu z typami 302 i 304

⇑

Platyna
Złoto
Grafit
Tytan
Stal nierdzewna 316 (pasywna)
Stal nierdzewna 304 (pasywna)
Inconel (80Ni-13Cr-7Fe) (pasywny)
Nikiel (pasywny)
Coraz bardziej obojętne
(katodowe)
Monel (70Ni-30Cu)
Stopy miedzi i niklu
Brązy (stopy Cu-Sn)
|| Miedź
Mosiądz (stopy Cu-Zn)
Inconel (aktywny)
Nikiel (aktywny)
Coraz bardziej aktywne
(anodowe)
Cyn
Ołów
⇓ Stal nierdzewna 316 (aktywna)
Stal nierdzewna 304 (aktywna)
Żeliwo
Żelazo i stal
stopy aluminium
Kadm
Aluminium handlowo czyste
Cynk
Magnez i stopy magnezu

Tabela 2
Seria galwaniczna1

 

Przekrój wżeru pokazujący wpływ na pole przekroju i spadek wytrzymałości

Ryunsek 1
Przekrój wżeru pokazujący wpływ na pole przekroju i spadek wytrzymałości

Pękanie korozyjne naprężeniowe

Pękanie korozyjne naprężeniowe (SCC) to proces pękania, który może wystąpić wyłącznie wtedy, gdy materiał znajduje się w środowisku korozyjnym i poddany jest długotrwałym naprężeniom rozciągającym. Bez spełnienia jednego z tych dwóch warunków SCC nie może wystąpić. W przypadku stali nierdzewnych serii 300, wytrzymałość, MPa (ksi) twardość, maks. (HRB) 515 (75) 515 (75) 515 (75) 205 (30) 88 pękanie korozyjne pod wpływem naprężeń w środowisku chlorkowym jest jednym z bardziej powszechnych rodzajów i wiadomo, że wpływa na integralność strukturalną materiału. Istnieje wiele czynników, które mogą wpływać na SCC, w tym naprężenia przyłożone i szczątkowe, temperatura oraz cykliczne warunki zastosowania.

Istnieje wiele raportów i badań, które zostały przeprowadzone w celu analizy wpływu SCC na austenityczne stale nierdzewne, ale ze względu na wiele zmiennych i czynników, takich jak naprężenia, skład chemiczny i warunki środowiskowe, trudno jest zastosować uniwersalną korelację między różnymi rodzajami stali nierdzewnej i ich reakcjami. Dlatego ważne jest przeprowadzenie badań pod kątem konkretnych wymagań zastosowania.

Oto lista kilku roztworów chlorków, które mogą powodować korozję międzykrystaliczną (SCC) stali nierdzewnej serii 3002:

  • Chlorek amonu
  • Chlorek wapnia
  • Chlorek kobaltu
  • Chlorek litu
  • Chlorek magnezu
  • Chlorek rtęci
  • Chlorek sodu
  • Chlorek cynku

Korozja międzykrystaliczna

Ten rodzaj korozji zazwyczaj nie stanowi problemu w przypadku stali nierdzewnej serii 300, ponieważ wymaga utrzymywania kołków w wysokiej temperaturze (powyżej 800ºF/430ºC) przez dłuższy czas. Jest to jednak problem w przypadku innych produktów wytwarzanych ze stali nierdzewnej serii 300, które wymagają spawania lub poddania działaniu wysokich temperatur. Sprężyste kołki zwijane ze stali nierdzewnej serii 300 nie są poddawane obróbce cieplnej i nie są zalecane do spawania, dlatego korozja międzykrystaliczna występuje rzadko, ponieważ nie są one narażone na działanie wysokich temperatur.

Właściwości mechaniczne

Ponieważ stale nierdzewne serii 300 (i wszystkie austenityczne) mogą ulegać utwardzeniu w wyniku obróbki na zimno, wykazują one szeroki zakres właściwości mechanicznych. Obróbka na zimno zmienia twardość i magnetyzm stali nierdzewnych serii 300. Tabela 4 poniżej przedstawia właściwości mechaniczne austenitycznych stali nierdzewnych typu 302, 304 i 316 w stanie wyżarzonym.

 

  Tpy 302 Tpy 304 Tpy 306

Wytrzymałość na rozciąganie, MPa (ksi)

515 (75) 515 (75) 515 (75)

Granica plastyczności, MPa (ksi)

205 (30) 205 (30) 205 (30)

Twardość, maks. (HRB)

88 88 95

Tabela 4
Minimalne właściwości w temperaturze pokojowej, stan wyżarzony3

Magnetyzm

Gdy dowolna ze stali nierdzewnych serii 300 jest w pełni wyżarzona, jest niemagnetyczna, a jej magnetyzm wzrasta w miarę utwardzania przez obróbkę. Typ 302/304 wykazuje większą przenikalność magnetyczną w wyniku utwardzania przez zgniatanie.

Koszt i dostępność

W przypadku kołków sprężystych typ 302/304 jest najczęściej stosowaną austenityczną stalą nierdzewną i z tego powodu są one zazwyczaj zamawiane w większych ilościach w porównaniu z typem 316. W związku z tym kołki sprężyste ze stali nierdzewnej typu 302/304 zazwyczaj kosztują mniej i są łatwo dostępne.

Zastosowania

Istnieje wiele zastosowań, które mogą wymagać wyższej odporności na korozję niż zapewnia typ 302/304. Niektóre z nich zostały szczegółowo opisane w tabeli 5. Sprężyste kołki zwijane ze stali nierdzewnej typu 316 ograniczają korozję wżerową występującą w tych zastosowaniach, ponieważ są one narażone na działanie różnych agresywnych chemikaliów (patrz tabela 3).

Zastosowania Przemysł

Złożenia narażone na działanie środowiska morskiego
Okucia łodzi
Kolektory wydechowe
Części silników odrzutowych
Sprzęt farmaceutyczny
Części do pieców
Sprzęt fotograficzny
Sprzęt do przetwarzania masy celulozowej i papieru
Sita do górnictwa i filtracji wody
Wymienniki ciepła
Złożenia w zakładach przetwarzania chemicznego
Sprzęt medyczny

Przemysł chemiczny, farmaceutyczny
Przemysł papierniczy – komory fermentacyjne, parowniki i sprzęt transportowy
Przemysł medyczny
Sprzęt do uszlachetniania tekstyliów
Film fotograficzny
Sprzęt do rafinacji ropy naftowej

Tabela 5
Zastosowania i branże przemysłu wykorzystujące sprężyste kołki zwijane ze stali nierdzewnej typu 316 (Uwaga: typ 302/304 może być wystarczający)

Wniosek

Sprężyste kołki zwijane mogą być produkowane z wielu rodzajów materiałów, w tym z różnych gatunków stali nierdzewnej. Stale nierdzewne typu 302/304 są powszechnie wybierane ze względu na wysoką odporność na korozję. W środowiskach, w których odporność na korozję gatunków 302/304 może być niewystarczająca, takich jak środowisko morskie, gdzie kołek jest narażony na działanie chlorków, gatunek 316 może być lepszym wyborem, ponieważ korozja wżerowa nie występuje tak łatwo. Gatunek 316 jest zazwyczaj droższy niż gatunki 302/304, ale dodatkowa odporność na korozję pomaga zapewnić, że kluczowe elementy pozostają nienaruszone i nie powodują dodatkowych uszkodzeń otaczających części. Dla wielu zespołów inżynierów dodatkowe bezpieczeństwo jest warte wyższego kosztu elementu, zwłaszcza w przypadku pracy z niebezpiecznymi i szkodliwymi substancjami chemicznymi.

Ze względu na złożoność i wiele zmiennych charakteryzujących środowiska korozyjne, takich jak rodzaj i stężenie substancji chemicznych, obciążenie materiału, warunki atmosferyczne oraz czas i temperatura, zawsze ważne jest przeprowadzenie testów przy wyborze materiałów na elementy złączne, takie jak sprężyste kołki zwijane, aby zapewnić, że materiał przyniesie pożądane rezultaty.

Właściwy dobór materiału jest jednym z najważniejszych kryteriów projektowych dla inżynierów, ponieważ decyduje o ostatecznym koszcie, trwałości eksploatacyjnej i wydajności produktu końcowego. Istnieje wiele rodzajów materiałów do wyboru, a jeśli chodzi o dobór materiałów na elementy złączne, firmy posiadające doświadczenie w projektowaniu elementów złącznych mogą pomóc w określeniu najbardziej odpowiedniego materiału.

 

1M.G. Fontana, Corrosion Engineering. 3rd Edition. Copyright 1986 by McGraw-Hill Book Company.
2The International Nickel Company, Inc. 1963. “Corrosion Resistance of the Austenitic Chromium-Nickel Stainless Steels in Chemical Environments.”
3Metals Handbook. Desk Edition, 2nd Edition. 1998. ASM International

 

Sprężysty Kołek Zwijany 316 ze stali nierdzewnej w zatrzasku blokującym do łodzi

Sprężysty Kołek Zwijany 316 ze stali nierdzewnej w zatrzasku blokującym do łodzi

Oryginalnie napisane przez Christopher G. Jeznach

MASZ PYTANIE? Chętnie pomożemy!

Masz problem produkcyjny, którego nie możesz rozwiązać? Nasi eksperci uwielbiają wyzwania. Doradzanie skutecznych rozwiązań spełniających Twoje wymagania jest tym, co robimy najlepiej. Zadzwoń do nas lub wypełnij poniższy formularz, aby się z nami skontaktować!

+48 510 039 345